Bir hayvanı eve almadan önce sorulan sorular genelde ırk, boy ve karakter etrafında döner; oysa ilk 12 ayın en katı takvimi sağlık kayıtları tarafından belirlenir. Aşı programı gecikirse hem hastalık riski artar hem de seyahat, pansiyon, eğitim okulu, hatta bazı veteriner kliniklerinin yatılı hizmetleri kapanır. Aşağıda köpek ve kedi için gereken temel aşıları, kimlik–pasaport sürecini ve düzenli kontrol aralıklarını karşılaştırmalı biçimde ele alıyoruz.
Veteriner pratiğinde aşılar iki gruba ayrılır: her hayvana yapılması önerilenler ve yaşam tarzına göre eklenenler. Bu ayrım, bütçe planlaması yapan biri için kritik; çünkü seçmeli aşıların gerekliliği tamamen hayvanın dışarıyla temasına bağlıdır.
| Tür | Temel aşılar | Yaşam tarzına göre eklenenler |
|---|---|---|
| Köpek | Karma (distemper, parvovirüs, adenovirüs, parainfluenza) + kuduz | Leptospiroz, kennel cough (Bordetella), leishmaniasis riskli bölgelerde ek koruma |
| Kedi | Karma (panlökopeni, kalisivirüs, herpesvirüs) + kuduz | FeLV (lösemi), klamidya; özellikle dışarı çıkan veya çok kedili evlerde |
Tamamen ev içinde yaşayan tek bir kedide seçmeli aşı yükü düşükken, bahçeye çıkan ve parkta sosyalleşen bir köpekte bu kalem toplam aşı maliyetinin belirgin bir kısmını oluşturur. Yıllık gider tablosunu çıkarırken aşıları "sabit" değil, "yaşam tarzına bağlı değişken" olarak yazmak daha gerçekçi sonuç verir.
Anne sütüyle gelen antikorlar zamanla azaldığı için ilk aşı tek başına yeterli olmaz; bu yüzden yavrularda seri uygulama yapılır.
Aşı serisi tamamlanana kadar yavruyu park, pet shop zemini, sokak gibi yoğun temaslı alanlara çıkarmamak gerekir. İlk haftalarda sosyalleşme ile hijyen dengesini kurmak, yavru bakımının en teknik kısmıdır.
Evcil hayvan aşısı pasaport sürecinde sıra şu şekildedir: önce mikroçip, sonra kuduz aşısı, en son pasaport kaydı. Sıra bozulursa – yani çip aşıdan sonra takılırsa – birçok ülke o kuduz aşısını geçersiz sayar ve aşının yenilenmesini ister.
| Durum | Gerekenler | Süre planı |
|---|---|---|
| Şehir içi / yurt içi | Mikroçip, güncel kuduz aşısı, aşı karnesi veya pasaport | Aşı güncel olduğu sürece ek bekleme yok |
| Uçakla yurt içi | Yukarıdakiler + havayolunun istediği sağlık raporu, uygun taşıma kabı | Rapor genelde seyahate yakın günlerde alınır |
| AB ülkeleri | Mikroçip, ardından kuduz aşısı, pasaport, varış öncesi bekleme süresi | Kuduz aşısından sonra en az 21 gün |
| Kuduz açısından katı ülkeler | Ek olarak kuduz antikor titrasyon testi ve uzun bekleme | Aylarla ölçülen planlama gerektirir |
Yani "üç hafta önce halledelim" mantığı sadece bazı destinasyonlarda işler. Titrasyon testi isteyen ülkelerde süreç kan alma, laboratuvar sonucu ve sonrasında beklemeyi kapsadığı için taşınma kararından önce başlatılmalıdır.